Ortaöğretim Yönetmeliğinde Yazılı Sınavlar

0
3444

2013 eylül ayında çıkarılan ve 2014 eylül’de güncellenen son ortaöğretim yönetmeliğinde ölçme ve değerlendirme ile ilgili maddeler konusunda  bazı görüş ayrılıkları olduğu ifade edilmektedir.

Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde oldukça farklı sayı ve çeşitte eğitim öğretim kurumu olması ve bu kurumlarda verilen derslerin farklı yapılarından dolayı bakanlığımızın ortaöğretim kurumları yönetmeliğinde kullandığı bazı terimlerin anlam ve kapsamı konusunda yanlış anlaşılmaların olduğu görülmektedir.

Özellikle ortaöğretim kurumları yönetmeliğinde ölçme ve değerlendirme ile ilgili maddelerde kullanılan dilin genel ölçme ve değerlendirme alanında kullanılan terimlerin anlamlarından daha geniş veya daha dar anlamlarda kullanılması çeşitli sıkıntılara yol açmaktadır. Bu yazımızda ortaöğretim yönetmeliği 45/2 maddesinde belirtilen yazılı sınavların nasıl yapılması gerektiği konusunda kafa karışıklığını gidermek amaçlanmıştır.

Yönetmeliğin İlgili Maddesi..

45/(2) Yazılı sınavların klasik/yoruma dayalı olarak yapılması esastır. Ancak her dönemde her dersin sınavlarından biri test usulüyle de yapılabilir.

 

Benjamin Bloom’un taksonomisi ve sonrasında Bloom’un asistanları tarafından revize edilen zihinsel süreçlerin taksonomisine kısaca değinmekte fayda olduğu düşüncesindeyim. Eğitimin genel olarak bilgi aktarma süreci olduğu düşünülürse bilgi ve onun yapılandırılması konusunda bilmenin , onun aktarılma sürecine katkı yapacağı açıktır. Genel olarak zihinsel Ekran Resmi 2016-04-09 20.18.18süreçler bilgi,beceri ve yetenek bileşenlerine ayrılır.Hangi taksonomi olursa olsun hepsinde ilk basamak bilgi veya hatırlama düzeyidir.Bu düzey zihinsel oluşumun en temel düzeyidir.Bilgi düzeyinin üzerinde anlama(kavrama), uygulama,analiz,sentez ve değerlendirme düzeyleri revize taksonominin basamaklarıdır. Bloom’un revize taksonomisi dışında bir çok kişi ve kurum farklı taksonomiler üretmiş ve zihinsel süreçleri bu taksonomilerle ifade etmek istemişlerdir. Genel olarak bilginin bağımsız bir parça olarak insan zihninde yer alması öğrenciyi bilgili yapma isteğinin bir sonucudur. Bu isteği karşılamak bilgili öğrenci yetiştirmek için ezberci yöntemler ve yaklaşımlar benimsenir.Bu yaklaşımlarda olabildiğince fazla bilgiye sahip olmak amaçlanır.Ancak öğrencinin dengeli bir zihin yapısına sahip olması için bilginin diğer bilgilerle ilişkili olması bir yapbozun parçaları gibi yerine yerleştirilmesi gerekir .Taksonomik yapılarda yer alan bilgi düzeyi ezber yaklaşımına karşı gelen düzeydir. Daha üst düzeyler bilginin yapılandırılması için gerekli olan düzeylerdir.Bu düzeyler öğrenciyi bilgili olmaktan bilge olmaya yöneltir. Sürekli olarak her öğrendiğini zihninde yapbozun parçaları gibi uygun yere yerleştirdiğimizde giderek yeni bilgileri yerleştirmek ve büyük resmi görmek daha kolay hale gelecektir.Bu zihinsel yapıya sahip olmak yapılandırmacı eğitim yaklaşımın genel hedefidir.

Değerli hocamız Prof. Dr. Ali Nesin’in dediği gibi öğrenciye elini kaldır derseniz ne yapacağını bilir veya ayağa kalk,kolunu indir gibi sözler karşısında öğrencinin ne yapacağını Ekran Resmi 2016-04-09 20.18.27hem biz hem de öğrencinin kendisi bilir.Ancak düşünmek böyle birşey değildir. Düşünmenin nasıl olacağı veya nasıl olması gerektiği ve düzeyi  konusunda taksonomiler üretilmiştir.

Ölçme ve değerlendirmede zihinsel süreçlere uygun ölçme araçları hazırlamak önemlidir. Ancak burada bahsetmeden geçemeyeceğim bir husus öğrenciye zihinsel süreçlere uygun olarak öğretim yöntem ve teknikleri ile öğretim yapmadan onlardan sınavlarda bu düzeylerde ölçme aracı ile dönüt istemek zannımca haksızlık olacaktır.

Zihinsel süreçler genel olarak alt düzey ve üst düzey zihinsel süreçler olarak da ayrılmaktadır. Örneğin revize taksonomiye göre bilgi,kavrama ve uygulama basamaklarındaki süreçler alt düzey zihinsel süreçleri ifade ederken analiz,sentez ve değerlendirme basamakları üst düzey zihinsel süreçleri ifade etmektedirler.Birçok eğitimci okullarda verilen eğitimle üst düzey zihinsel becerilere ulaşmanın mümkün olamayacağını ifade etmektedir.

Ölçme araçlarında yer alan sorular (maddeler) çoktan seçmeli ,boşluk doldurmalı ,kısa yanıtlı,doğru/ yanlış  ,açık uçlu , eşleştirmeli v.b. gibi madde tiplerine ayrılır.Belki sizlerde isterseniz yeni türler oluşturabilirsiniz.Geleneksel ölçme araçları olarak da bilinen bu araçlar daha çok alt düzey zihinsel süreçleri ölçmeye yarar. Yapılandırmacı yaklaşımda üst düzey zihinsel becerileri ölçmek için daha çok alternatif ölçme değerlendirme araçları kullanılır.Bu araçlar performans görevi , akran değerlendirme ,öz değerlendirme ,kavram haritaları , proje ödevi  ve benzerlerdir. Bu araçlarla hem sonuç hem de süreçleri ölçmek ve geleneksel ölçme araçları ile ölçülemeyen özellikleri ölçmek mümkün olmaktadır.

Bakanlığımızın yazılı sınavların klasik/yoruma dayalı yapılması esastır demesinden kast edilen açık uçlu ,kapalı uçlu ve kısa yanıtlı cevaba sahip madde türleridir. Bu sorularda yapılandırılmış bilginin öğrenci zihninde nasıl yapılandırıldığı anlaşılmaya çalışılmaktadır. Öğrenci burada yorum yapabilir.Bilgi düzeyinin üstünde yer alan kavrama ve uygulama süreçlerini ölçmeye yarayan maddeler bu kapsamdadır.

Ölçme değerlendirme alanında “TEST” ölçme araçlarına verilen genel isimdir. Ancak bir çok eğitimci test deyince daha çok çoktan seçmeli maddelerden oluşan sınavları anlar. Lakin Bakanlığımızın esas olan klasik ve yorumlamaya dayalı demesinin dışında her dönem bir defaya mahsus test yapılabilir demesindeki testin anlamı bilgi düzeyinde öğrenciyi ölçmeye yarayan araçlardır. Bu araçlar çoktan seçmeli ,boşluk doldurmalı , eşleştirmeli ,doğru/yanlış şeklindeki maddelerden veya bunların karışımından oluşabilir. Kısaca burada ölçülmek istenen şey öğrencinin zihninde bağımsız bir parça olarak var olması hedeflenen bilgilerdir. Bu çerçevede öğrenciden istediğimiz sadece bilginin kendisidir.

Genel olarak Bakanlığımızın kast ettiği anlam  “NE” sorusuna cevap arıyorsanız test kapsamındaki araçları her dönem bir defa olmak şartıyla kullanabilirken “Nasıl “,”Niçin ” gibi sorulara cevap aramak için klasik/yoruma dayalı ve bakanlığımız esas olarak ifade ettiği araçları kullanmak gerekir.Bu araçlar açık uçlu maddeler olabileceği gibi kısa yanıtlı maddelerden de oluşabilir.

Yönetmelikte bahsedilen yazılı sınavlar alt düzey zihinsel süreçleri ölçmeye yarar. Üst düzey zihinsel süreçleri alternatif ölçme değerlendirme araçları ile ölçebiliriz. Klasik/yoruma dayalı araçlar ile kavrama ve uygulama düzeyi ölçülürken , test kapsamında hazırlanacak ölçme araçları ile bilgi düzeyi ölçülmelidir.

Bu yazıyı hazırlarken kendilerinden fikir aldığım akademisyenlere ve Milli Eğitim Bakanlığı ortaöğretim genel müdürlüğü eğitim politikaları daire başkanlığı eğitim uzmanlarına teşekkür ederim.

 

vexrobotics
TEILEN
Önceki İçerikPi ve Pi Günü / Tau ve Tau Günü
Sonraki İçerikProblemin Kökü
MEB Matematik Öğretmeni- MEB Bilgisayar Koordinatörü- Eğitimde Ölçme Değerlendirme Yüksek Lisans- Eğitim Teknolojileri Uzmanı- ODTÜ Bilgisayar Müh. BTSP Mezunu- Dinamik Matematik Yazılımları Uzmanı- Wolfram Programlama- Android Programlama

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.